fa تعیین ویژه فعالیت هسته‌های پرتوزا در خاک و ضریب انتقال آن‌ها از خاک به لوبیا و محاسبه ریسک ابتلا به سرطان در اثر مصرف لوبیا در ایران علوم پایه Basic Sciences پژوهشي اصیل Original Atricle <p dir="rtl" style="text-align: justify; margin-right: 28.9pt"><strong>زمینه و هدف:</strong> عناصر پرتوزا با گسیل تابش‌های هسته‌ای باعث بروز بیماری‌هایی نظیر سرطان یا ناهنجاری‌های ژنتیکی می‌گردند. بنابراین مطالعه پرتوزایی خاک و مواد غذایی و هم‌چنین محاسبه ریسک بروز سرطان برای مواد غذایی ضروری به نظر می‌رسد.</p> <p dir="rtl" style="text-align: justify; margin-right: 28.9pt"><strong>مواد و روش</strong>‌<strong>ها:</strong> در این پژوهش، 9 رقم مختلف لوبیا شامل دانه‌های لوبیا، قسمت‌های هوایی آن و خاک زراعی آن‌ها جمع‌آوری شدند. با استفاده از روش طیف سنجی گاما و آشکارساز فوق خالص ژرمانیومی با بازدهی نسبی 30 درصد، ویژه فعالیت هسته‌های پرتوزا ^{<span dir="ltr">40</span>}<span dir="ltr">K ²³²Th,²²⁶Ra</span><span dir="ltr"> ,</span> و^{<span dir="ltr">137</span>}<span dir="ltr">Cs</span> در خاک و دانه‌ی لوبیا و قسمت‌های هوایی آن تعیین گردید.</p> <p dir="rtl" style="text-align: justify; margin-right: 28.9pt"><strong>یافته</strong>‌<strong>ها:</strong> مقدار آهنگ دوز جذبی در هوا در ارتفاع یک متری از سطح خاک در محدوده 23/77 تا 78/112 بر حسب نانوگری بر ساعت محاسبه گردید. مقدار دوز موثر جذبی سالیانه ناشی از مصرف لوبیا در کشور برای هر فرد بالغ در محدوده 14/122 تا 86/905 برحسب میکروسیورت در سال به دست آمد. ضریب ریسک ابتلا به سرطان برای ارقام مختلف لوبیا در محدوده ^5-10&times;87/1 تا ^4-10&times;59/1 تغییر نشان داد که کمتر از حد اکثر مقدار مجاز یعنی ^3-10 است.</p> <p style="text-align: justify; margin-right: 40px"><strong><span dir="rtl">نتیجه</span></strong><span dir="rtl">‌</span><strong><span dir="rtl">گیری:</span></strong><span dir="rtl"> ویژه فعالیت هسته</span><span dir="rtl">‌</span><span dir="rtl">های پرتوزا در نمونه</span><span dir="rtl">‌</span><span dir="rtl">های خاک بیشتر از میانگین جهانی می</span><span dir="rtl">‌</span><span dir="rtl">باشد. مقدار دوز جذبی ناشی از مصرف لوبیا برای بیشتر ارقام آن از مقدار متوسط جهانی بیشتر است. ضریب ریسک ابتلا به سرطان ناشی از مصرف لوبیا کمتر از حداکثر مقدار مجاز می</span><span dir="rtl">‌</span><span dir="rtl">باشد و مصرف لوبیا خطری برای سلامتی افرد ندارد.</span></p> <p dir="rtl"></p> <p style="text-align: justify"><strong><em>Background:</em></strong> Nuclear radiation emission by radionuclides causes the diseases, such as cancer or genetic anomalies. Therefore, the study of radioactivity in soil and food as well as calculating the risk of cancer seems essential for foods consumption.</p> <p style="text-align: justify"><strong><em>Materials and Methods:</em></strong> In this research, nine different varieties of beans containing the grain of beans, areal part and their soil cultivated were collected. The specific activity of ²²⁶Ra, ²³²Th, ⁴⁰K and ¹³⁷Cs was determined for each sample employing gamma ray spectrometry method using high purity germanium detector with 30% relative efficiency.</p> <p style="text-align: justify"><strong><em>Results:</em></strong> The absorbed dose rate in the air in one meter above the ground surface varied from 77.23 to 112.78 in nGy/h. The annual effective dose rate absorbed by adult person from the beans consumption in Iran is in the range of 122.14 to 905.86 in &mu;Sv/y. The cancer risk for the different varieties of beans varied from of 1.87 &times; 10^-5 to 1.59 &times;10^-4 which is less than acceptable value as 10^-3.</p> <p style="text-align: justify"><strong><em>Conclusion:</em> </strong>The specific activities of radionuclides in soils samples are more than average of world wide range. The absorbed dose rate from bean consumption for the most of Varieties is more than of world average. Cancer risk resulted from bean consumption is less than acceptable value and consumption of bean has no risk for population health.</p> 226Ra, 232Th, 40K, 137Cs, هسته‌های پرتوزا, ریسک سرطان 226Ra, 232Th, 40K, 137Cs, Radionuclides, Cancer risk 9 18 http://jams.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4057-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Pourimani رضا پورایمانی r-pourimani@arakmu.ac.ir 4600319475328460064111 4600319475328460064111 Yes Department of Physics, Arak University, Arak, Iran. گروه فیزیک، دانشگاه اراک، اراک، ایران. Fariba Asadpour فریبا اسدپور 4600319475328460064112 4600319475328460064112 No Department of Physics, Arak University, Arak, Iran. گروه فیزیک، دانشگاه اراک، اراک، ایران.