Journal of Arak University of Medical Sciences

fa مطالعه اکتشافی عوامل ریشه‌ای مرگ مادران باردارکرونایی ثبت‌ شده در واحدهای تابعه دانشگاه علوم پزشکی ایران Exploratory study of the root causes of deaths of pregnant mothers with COVID-19 registered in affiliated units of Iran University of Medical Sciences کووید 19 COVID-19 پژوهشي اصیل Original Atricle مقدمه: کووید-۱۹، طیفی از علائم خفیف تا پنومونی سیستمیک دارد و از شـروع پاندمی، 141000 نفر در ایـران فوت شده‌انـد. زنان باردار بخاطر تغییرات فیزیولوژیک و ضعیف سیستم ایمنی، حساس هستند. مرگ مادر باردار از شاخص‌های توسعه‌یافتگی کشورهاست، ولی علل ریشه‌ای مرگ مادران کرونایی در ایران تاکنون بررسی نشده‌اند و هدف مطالعه شناسایی عوامل اصلی می‌باشد. روش کار: این مطالعه‌ ترکیبی با رویکرد اکتشافی می‌باشد. در بخش کیفی، از طریق سناریوهای مکتوب مرگ و بحث گروهی متمرکز و با تکنیک تحلیل محتوا و تحلیل علل ریشه‌ای، عوامل قابل پیشگیری مشخص و شبکه علی ترسیم گردید و احتمال شرطی عوامل مؤثر تعیین شد. سپس با نرم‌افزار نتیکا شبکه باور بیزین ترسیم شد و با تکنیک آنالیز حساسیت، سهم هر یک از عوامل مرگ ‌و میر محاسبه و اولویت‌بندی گردید. یافته‌ها: از ۳۸ مرگ بررسی ‌شده، 4/68 درصد به کووید-۱۹ بعنوان علل اولیه اختصاص یافت. تحلیل کیفی، علل تأخیر در درمان، تشخیص و ارجاع، عدم مراجعه به موقع، عدم دریافت مراقبت کافی، رعایت نکردن پروتکل‌ها، ضعف کار تیمی و کمبود تجهیزات را آشکار ساخت. پس از کمی‌سازی، این عوامل مجموعاً 7/54 درصد در مرگ مادر سهیم بودند. آنالیز حساسیت: عدم آگاهی- رعایت نکردن پروتکل‌ها (۴۰ درصد) و تأخیر در درمان (۱۰۰ درصد) مهم‌ترین علل اصلی مرگ، نشان داد. نتیجه‌گیری: مرگ مادران باردار کرونایی، عمدتاً بعلت شکاف‌های ساختاری و مدیریتی نظام سلامت است و با مداخلات سیستم‌محور قابل پیشگیری می‌باشد. صرفاً درمان بالینی کافی نیست؛ بلکه تمرکز بر رفع علل ریشه‌ای مانند: تقویت نظام ارجاع، آموزش هدفمند، کارتیمی مؤثر و پایش فعال موارد پرخطر، کلید کاهش این مرگ ‌ ومیر در پاندمی و شرایط عادی است.مقدمه: کووید-۱۹، طیفی از علائم خفیف تا پنومونی سیستمیک دارد و از شـروع پاندمی، 141000 نفر در ایـران فوت شده‌انـد. زنان باردار بخاطر تغییرات فیزیولوژیک و ضعیف سیستم ایمنی، حساس هستند. مرگ مادر باردار از شاخص‌های توسعه‌یافتگی کشورهاست، ولی علل ریشه‌ای مرگ مادران کرونایی در ایران تاکنون بررسی نشده‌اند و هدف مطالعه شناسایی عوامل اصلی می‌باشد. روش کار: این مطالعه‌ ترکیبی با رویکرد اکتشافی می‌باشد. در بخش کیفی، از طریق سناریوهای مکتوب مرگ و بحث گروهی متمرکز و با تکنیک تحلیل محتوا و تحلیل علل ریشه‌ای، عوامل قابل پیشگیری مشخص و شبکه علی ترسیم گردید و احتمال شرطی عوامل مؤثر تعیین شد. سپس با نرم‌افزار نتیکا شبکه باور بیزین ترسیم شد و با تکنیک آنالیز حساسیت، سهم هر یک از عوامل مرگ ‌و میر محاسبه و اولویت‌بندی گردید. یافته‌ها: از ۳۸ مرگ بررسی ‌شده، 68/4 درصد به کووید-۱۹ بعنوان علل اولیه اختصاص یافت. تحلیل کیفی، علل تأخیر در درمان، تشخیص و ارجاع، عدم مراجعه به موقع، عدم دریافت مراقبت کافی، رعایت نکردن پروتکل‌ها، ضعف کار تیمی و کمبود تجهیزات را آشکار ساخت. پس از کمی‌سازی، این عوامل مجموعاً 54/7 درصد در مرگ مادر سهیم بودند. آنالیز حساسیت: عدم آگاهی- رعایت نکردن پروتکل‌ها (۴۰ درصد) و تأخیر در درمان (۱۰۰ درصد) مهم‌ترین علل اصلی مرگ، نشان داد. نتیجه‌گیری: مرگ مادران باردار کرونایی، عمدتاً بعلت شکاف‌های ساختاری و مدیریتی نظام سلامت است و با مداخلات سیستم‌محور قابل پیشگیری می‌باشد. صرفاً درمان بالینی کافی نیست؛ بلکه تمرکز بر رفع علل ریشه‌ای مانند: تقویت نظام ارجاع، آموزش هدفمند، کارتیمی مؤثر و پایش فعال موارد پرخطر، کلید کاهش این مرگ ‌ ومیر در پاندمی و شرایط عادی است. <a name="_Hlk198205883">Background: maternal mortality is a significant public health issue in developing countries. Epidemiological data indicate an increase in the mortality rate among pregnant women with COVID-19. The aim of this study was to elucidate the root causes of death among pregnant women with COVID-19.</a> Method: This is a mixed-methods study. In the qualitative component, information regarding the causes of death was gathered through written scenarios from the maternal death registration system. A team of experts analyzed the data through focus group discussions & Content analysis to identify preventable factors. In the quantitative component, Bayesian Belief Networks were constructed using Netika software. sensitivity analysis was conducted to determine the contribution of each root cause, leading to proposed solution. Results: A total of 38 maternal deaths were examined, with COVID-19 identified as the primary cause of death. However, the root causes identified through RCA included: delays in treatment (77%), inadequate care (58%), delays in diagnosis (35%), delays in referral to higher-level care (31%), lack of knowledge and timely referrals (54%), lack of awareness and non-adherence to protocols (73%), lack of teamwork (50%), and insufficient equipment and facilities (23%). Collectively, these factors accounted for 54.7% of the impact on maternal mortality related to COVID-19. Conclusion: The sensitivity analysis revealed that lack of knowledge-non-adherence to protocols, and delays in treatment were the root causes of mortality among the women. RCA proved to be an effective method for identifying the factors influencing maternal death, highlighting latent and preventable causes within the healthcare system.   کووید-19؛ زنان باردار؛ تحلیل محتوا؛ مرگ و میر مادران؛ شبکه باور بیزین؛ تحلیل علل ریشه‌ای Covid-19, Pregnant Woman, Content analysis, Maternal Mortalit, Bayesian Belief Network, Root Case Analysis. 0 0 http://jams.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1423-2&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Mohammadi علیرضا محمدی mohammady_rz2005@yahoo.com 4600319475328460093221 4600319475328460093221 No Department of MPH, School of Public Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه MPH، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Mahnaz Motamedi مهناز معتمدی m-motamedi@health.gov.ir 4600319475328460093222 4600319475328460093222 No Department of AIDS and STD Control, Center for Communicable Disease Management, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran گروه کنترل ایدز و بیماری‌های آمیزشی، مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ابران، تهران، ایران Neda Soleimanvandi ندا سلیمان وندی nedasoleiman@yahoo.com 4600319475328460093223 4600319475328460093223 No Department of Social and Family Medicine, Faculty of Medicine, Preventive Medicine and Population Health Research Center, Institute for the Prevention of Social Disorders, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه پزشکی اجتماعی و خانواده، دانشکده پزشکی، مرکز تحقیقات طب پیشگیری و سلامت جمعیت، پژوهشکده پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Hamidreza Baradaran حمیدرضا برادران baradaran98@gmail.com 4600319475328460093224 4600319475328460093224 No Department of MPH, School of Public Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه MPH، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Mehrirandokht Abedini مهرایراندوخت عابدینی abedini-m@health.gov.ir 4600319475328460093225 4600319475328460093225 No Deputy of Treatment, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran معاونت درمان، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ایران، تهران، ایران Babak Eshrati بابک عشرتی h.ak58@yahoo.com 4600319475328460093226 4600319475328460093226 Yes Department of Social and Family Medicine, Faculty of Medicine, Preventive Medicine and Population Health Research Center, Institute for the Prevention of Social Disorders, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه پزشکی اجتماعی و خانواده، دانشکده پزشکی، مرکز تحقیقات طب پیشگیری و سلامت جمعیت، پژوهشکده پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Zahra Kianfar زهرا کیانفر zkianfar3@gmail.com 4600319475328460093227 4600319475328460093227 No Department of Obstetrics, Imam Ali (AS) Hospital, Komijan, Arak University of Medical Sciences, Arak, Iran واحد مامایی، بیمارستان امام علی (ع) کمیجان، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران