fa بررسی روند و برخی ویژگی‌های مبتلایان به سل ریوی و خارج‌ریوی در شهرستان اراک طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲: یک مطالعه مقطعی عفونی Infection پژوهشي اصیل Original Atricle <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:101%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:101%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">مقدمه:</span></span></span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:101%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">سل </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:101%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">(Tuberculosis) TB</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:101%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">، یکی از مهم‌ترین بیماری‌های عفونی جهان است که به‌صورت ریوی </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:101%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">PTB</span></span></span></span><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:101%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> و خارج‌ ریوی </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:101%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">EPTB</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:101%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> تظاهر می‌یابد. بررسی روند و ویژگی‌های آن در هر منطقه نقش مهمی در برنامه‌های پیشگیری و کنترل دارد. هدف از مطالعه حاضر، بررسی روند شیوع و مقایسه برخی ویژگی‌های مبتلایان به سل ریوی و خارج‌ریوی در شهرستان اراک واقع در استان مرکزی، طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ بود</span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:101%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">. </span></span></span></span><span lang="FA" style="line-height:101%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:104%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:104%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">روش کار:</span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:104%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> در این مطالعه مقطعی گذشته‌نگر، کلیه‌ی </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:104%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">۳۵۹</span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:104%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> بیمار مبتلا به سل ثبت‌شده در مرکز بهداشت شهرستان اراک با روش سرشماری بررسی شدند. </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:104%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">یافته‌ها:</span></span></span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">از بین کل بیماران، ۲۸۲ نفر (78/6 درصد) مبتلا به سل ریوی و ۷۷ نفر (21/4 درصد) به سل خارج‌ریوی مبتلا بودند. شیوع سل ریوی و خارج‌ریوی طی دوره مطالعه به‌ترتیب سالانه ۶ و 8/7 درصد کاهش داشت (0/001 > </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">P</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">). بیماران سل ریوی میانگین سنی بالاتری داشتند (66/25 در برابر 80/52 سال، 0/001 > </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">P</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">). سل خارج‌ریوی بیشتر در ساکنان شهری (92/2درصد) و افراد با شاخص توده بدنی بالاتر (24/02 در برابر 2/08، 0/001 > </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">P</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) مشاهده شد. تأخیر تشخیص در بیماران خارج‌ ریوی طولانی‌تر بود (78/83 در برابر 34/78 روز ، 0/001 > </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">P</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) و در بیماران سل ریوی میزان بستری به‌طور معناداری بیشتر بود (0/015 = </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">P</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:102%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">).</span></span></span></span> <span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">نتیجه‌گیری:</span></span></span></span></span></b> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">روند شیوع سل در اراک طی سال‌های اخیر کاهشی بوده است. با این حال، تأخیر در تشخیص و تفاوت ویژگی های بیماران ریوی و خارج‌ریوی نشان‌دهنده ضرورت اقدامات هدفمند در نظام ارجاع برای بهبود کنترل بیماری است</span></span></span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">.</span></span></span></span></span> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="line-height:150%"><b>Background:</b> Tuberculosis (TB) is one of the most important infectious diseases worldwide, presenting in pulmonary (PTB) and extrapulmonary (EPTB) forms. Evaluating its trends and characteristics in each region plays a crucial role in prevention and control programs. The present study aimed to investigate trends in prevalence and compare certain characteristics of patients with PTB and EPTB in Arak, Markazi Province, Iran, from 2016 to 2023.<br> <b>Methods:</b> In this retrospective cross-sectional study, all 359 patients with confirmed TB recorded at the Arak Health Center were investigated using a census sampling method. Data were analyzed using appropriate statistical tests in SPSS software, version 26.<br> <b>Results:</b> Among 359 patients, 282 (78.6%) had PTB and 77 (21.4%) had EPTB. The annual prevalence of PTB and EPTB decreased by 6% and 8.7%, respectively (P<0.001). PTB patients were older (66.25 vs. 52.80 years, P<0.001). EPTB was more frequent among urban residents (92.2%) and those with higher BMI (24.02 vs. 21.08, P<0.001). Diagnostic delay was longer in EPTB (78.83 vs. 34.78 days, P<0.001), while hospitalization was significantly higher in PTB (P=0.015).<br> <b>Conclusion:</b> The trend of TB prevalence in Arak has declined in recent years. However, diagnostic delays and differences in the characteristics of PTB and EPTB cases highlight the need for targeted measures in the referral system to improve disease control</span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="line-height:150%">.</span></span></span></span></span> <div id="highlighter--hover-tools" style="display: none;"> <div id="highlighter--hover-tools--container"><div class="highlighter--icon highlighter--icon-copy" title="Copy"></div><div class="highlighter--icon highlighter--icon-change-color" title="Change Color"></div><div class="highlighter--icon highlighter--icon-delete" title="Delete"></div></div> </div> سل؛ سل ریوی؛ سل خارج ‌ریوی؛ شیوع؛ اراک؛ ایران Tuberculosis, Pulmonary tuberculosis, Extrapulmonary tuberculosis, Prevalence, Arak, Iran 0 0 http://jams.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-8011-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahbod Soltani مهبد سلطانی mahbod.s.97@gmail.com 4600319475328460093086 0009-0001-9051-6136 No Student Research Committee, Arak University of Medical Sciences, Arak, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک،ایران Hossein Mazaherpour حسین مظاهرپور hosseinmazaherpoor@yahoo.com 4600319475328460093087 4600319475328460093087 No Assistant Professor, Infectious Diseases Research Center (IDRC), Arak University of Medical Sciences, Arak, Iran استادیار، مرکز تحقیقات بیماری‌های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران Malihe Safari ملیحه صفری malihesafari97@gmail.com 4600319475328460093088 4600319475328460093088 No Assistant Professor, Department of Biostatistics, School of Medicine, Clinical Research Development Unit of Amiralmomenin Hospital, , Arak University of Medical Sciences, Arak, Iran استادیار، گروه آمار زیستی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اراک و مرکز توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان امیر المومنین Masoumeh Sofian معصومه صوفیان ma_sofiyan@yahoo.com 4600319475328460093089 4600319475328460093089 Yes Associate Professor, Infectious Diseases Research Center (IDRC), Arak University of Medical Sciences, Arak, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات بیماری‌های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران