دوره 28، شماره 6 - ( 11-1404 )
جلد 28 شماره 6 صفحات 518-512 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Chezani Sharahi N, Hosseini S M, Alimohammadzadeh K, Hassan Shaban Khamseh A, Bahadori M. Identifying and Explaining the Challenges of Health System Planning in Iran: A Qualitative Study. J Arak Uni Med Sci 2026; 28 (6) :512-518
URL: http://jams.arakmu.ac.ir/article-1-8129-fa.html
URL: http://jams.arakmu.ac.ir/article-1-8129-fa.html
چزانی شراهی ناهید، حسینی سید مجتبی، علی محمدزاده خلیل، حسن شعبان خمسه علی، بهادری محمدکریم. شناسایی و تبیین چالشهای برنامهریزی در نظام سلامت ایران: یک مطالعه کیفی. مجله دانشگاه علوم پزشكي اراك. 1404; 28 (6) :512-518
1- گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2- گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ،Hosseinisch@yahoo.com
3- گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، مرکز تحقیقات سیاستگذاری اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران، ایران
4- گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران
5- مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله، تهران، ایران
2- گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ،
3- گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، مرکز تحقیقات سیاستگذاری اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران، ایران
4- گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران
5- مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله، تهران، ایران
چکیده: (324 مشاهده)
مقدمه: برنامهریزی در نظام سلامت به عنوان یکی از ارکان کلیدی حکمرانی سلامت، نقش تعیینکنندهای در تخصیص منابع، بهبود عملکرد و ارتقای عدالت دارد. با وجود پیشرفتهای اخیر، شواهد نشان میدهد فرایندهای برنامهریزی در نظام سلامت ایران همچنان با چالشهایی ساختاری، مدیریتی و اجرایی مواجهاند. این مطالعه با هدف شناسایی و تبیین چالشهای اصلی برنامهریزی در نظام سلامت ایران انجام شد.
روش کار: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون (Thematic Analysis) انجام گرفت. مشارکتکنندگان شامل 17 نفر از مدیران، معاونان، اعضای هیأت علمی و کارشناسان حوزه برنامهریزی سلامت در سطوح ملی و دانشگاهی بودند که بهصورت هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته و طی هشت ماه جمعآوری و سپس با نرمافزار MAXQDA نسخه 20 تحلیل شد. برای اطمینان از روایی و پایایی از معیارهای اعتبار، انتقالپذیری، وابستگی و تأییدپذیری استفاده گردید.
یافتهها: تحلیل دادهها منجر به استخراج 160 کد اولیه، 36 مضمون سازمانیافته و 9 مضمون فراگیر شد. چالشهای شناساییشده در قالب محورهای اصلی زیر طبقهبندی گردیدند: منابع انسانی، هدایت و رهبری، روشها و فرایندها، ارتباطات بینبخشی، بودجه و تأمین مالی، فضا و تجهیزات، فناوری و اطلاعات سلامت، تدارک خدمات، و سیاست، فرهنگ و اقتصاد جامعه. ضعف در شفافیت مدیریتی، عدم هماهنگی بینبخشی، محدودیت منابع مالی، و نبود نظام پایش و ارزیابی مستمر از مهمترین چالشهای برنامهریزی در نظام سلامت کشور بودند.
نتیجهگیری: نظام برنامهریزی سلامت در ایران از تمرکزگرایی، ابهام ساختاری، ضعف در مشارکت ذینفعان و ناکارآمدی نظامهای اطلاعاتی رنج میبرد. بازنگری در ساختار حکمرانی برنامهریزی، تقویت رویکردهای شواهدمحور و افزایش شفافیت و پاسخگویی در سطوح مختلف مدیریتی میتواند به ارتقای کارآیی و اثربخشی برنامههای سلامت کمک کند.
روش کار: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون (Thematic Analysis) انجام گرفت. مشارکتکنندگان شامل 17 نفر از مدیران، معاونان، اعضای هیأت علمی و کارشناسان حوزه برنامهریزی سلامت در سطوح ملی و دانشگاهی بودند که بهصورت هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته و طی هشت ماه جمعآوری و سپس با نرمافزار MAXQDA نسخه 20 تحلیل شد. برای اطمینان از روایی و پایایی از معیارهای اعتبار، انتقالپذیری، وابستگی و تأییدپذیری استفاده گردید.
یافتهها: تحلیل دادهها منجر به استخراج 160 کد اولیه، 36 مضمون سازمانیافته و 9 مضمون فراگیر شد. چالشهای شناساییشده در قالب محورهای اصلی زیر طبقهبندی گردیدند: منابع انسانی، هدایت و رهبری، روشها و فرایندها، ارتباطات بینبخشی، بودجه و تأمین مالی، فضا و تجهیزات، فناوری و اطلاعات سلامت، تدارک خدمات، و سیاست، فرهنگ و اقتصاد جامعه. ضعف در شفافیت مدیریتی، عدم هماهنگی بینبخشی، محدودیت منابع مالی، و نبود نظام پایش و ارزیابی مستمر از مهمترین چالشهای برنامهریزی در نظام سلامت کشور بودند.
نتیجهگیری: نظام برنامهریزی سلامت در ایران از تمرکزگرایی، ابهام ساختاری، ضعف در مشارکت ذینفعان و ناکارآمدی نظامهای اطلاعاتی رنج میبرد. بازنگری در ساختار حکمرانی برنامهریزی، تقویت رویکردهای شواهدمحور و افزایش شفافیت و پاسخگویی در سطوح مختلف مدیریتی میتواند به ارتقای کارآیی و اثربخشی برنامههای سلامت کمک کند.
واژههای کلیدی: نظام سلامت،
برنامهریزی،
چالشها،
مطالعه کیفی،
ایران
فهرست منابع
1. Organization WH. Tracking universal health coverage: 2023 global monitoring report: World Health Organization; 2023.
2. Mir SA, Khosravi S, Mansouri Bidkani M, Khosravi AA. Expanding the health care in deprived areas in Iran: policies and challenges [in Persian]. Journal of Military Medicine. 2022;21(4):342-52.
3. Moghadam MN, Sadeghi V, Parva S. Weaknesses and challenges of primary healthcare system in Iran: a review. Int J Health Plann Manage. 2012;27(2):e121-e31. pmid: 22009801 doi: 10.1002/hpm.1105.
4. Singh A, Blessinger P. Examining the role and challenges of sustainable development goals for the universities in the United Arab Emirates. Sustainability. 2023;15(20):15123. doi:10.3390/su152015123
5. Wolhuter C. The sustainable development goals as criteria for the global ranking of universities. Perspectives in Education. 2022;40(3):1-13. doi:10.38140/pie.v40i3.5531
6. Damari B. Challenges and strategies for developing the country's health sector, from the perspective of vice-presidents of health at universities of medical sciences and heads of provincial health centers [in Persian]. Journal of School of Public Health & Institute of Public Health Research. 2015;13(1):1-16.
7. Aghaei Hashjin A, Farrokhi P. Opportunities and challenges of universities of medical sciences in achieving sustainable development goals: a qualitative study [in Persian]. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. 2024;22(12):1237-58.
8. Welch TD, Smith TB. Strategic planning: Moving from plan to implementation. Nurs Adm Q. 2023;47(4):283-8. pmid: 37643226 doi: 10.1097/NAQ.0000000000000597
9. Khayatzadeh-Mahani A, Fotaki M, Harvey G. Priority setting and implementation in a centralized health system: a case study of Kerman province in Iran. Health Policy Plan. 2013;28(5):480-94. pmid: 23002248 doi: 10.1093/heapol/czs082
10. Rahbari Bonab M, Rajabi F, Majdzadeh R. Barriers and facilitators to participatory governance in Iran health policymaking: a qualitative study. Med J Islam Repub Iran. 2023;37:51. pmid: 37426482 doi: 10.47176/mjiri.37.51
11. Sánchez-Guardiola Paredes C, Aguaded Ramírez EM, Rodríguez-Sabiote C. Content validation of a semi-structured interview to analyze the management of suffering. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(21):11393. pmid: 34769919 doi: 10.3390/ijerph182111393
12. Kallio H, Pietilä AM, Johnson M, Kangasniemi M. Systematic methodological review: developing a framework for a qualitative semi‐structured interview guide. J Adv Nurs. 2016;72(12):2954-65. pmid: 27221824 doi: 10.1111/jan.13031
13. Lincoln YS, Guba EG. Naturalistic Inquiry. Beverly Hills, CA: SAGE Publications; 1985.
14. McHugh ML. Interrater reliability: the kappa statistic. Biochem Med (Zagreb). 2012;22(3):276-82. pmid: 23092060
15. Aluttis C, Bishaw T, Frank MW. The workforce for health in a globalized context–global shortages and international migration. Glob Health Action. 2014;7:23611. pmid: 24560265 doi: 10.3402/gha.v7.23611
16. Yusefi AR, Sharifi M, Nasabi Ns, Rezabeigi Davarani E, Bastani P. Health human resources challenges during COVID-19 pandemic; evidence of a qualitative study in a developing country. PLoS One. 2022;17(1):e0262887. pmid: 35073374 doi: 10.1371/journal.pone.0262887
17. Hajian S, Yazdani S, Jadidfard MP, Khoshnevisan MH. Factors influencing the migration intention of health professionals in low-and-middle income countries: Critical review with a theoretical model. J Contemp Med Sci. 2020;6(6):256–61. doi:10.22317/jcms.v6i6.897.
18. Toyin-Thomas P, Ikhurionan P, Omoyibo EE, Iwegim C, Ukueku AO, Okpere J, et al. Drivers of health workers’ migration, intention to migrate and non-migration from low/middle-income countries, 1970–2022: a systematic review. BMJ Glob Health. 2023;8(5):e012338. pmid: 37156560 doi: 10.1136/bmjgh-2023-012338
19. Smith PC, Anell A, Busse R, Crivelli L, Healy J, Lindahl AK, et al. Leadership and governance in seven developed health systems. Health Policy. 2012;106(1):37-49. pmid: 22265340 doi: 10.1016/j.healthpol.2011.12.009
20. Gilson L, Agyepong IA. Strengthening health system leadership for better governance: what does it take? Health Policy Plan. 2018;33(Suppl_2): ii1-ii4. doi: 10.1093/heapol/czy052.
21. Dimick JB, Ryan AM. Methods for evaluating changes in health care policy: the difference-in-differences approach. JAMA. 2014;312(22):2401-2. pmid: 25490331 doi: 10.1001/jama.2014.16153.
22. McCaughey D, Bruning NS. Rationality versus reality: the challenges of evidence-based decision making for health policy makers. Implement Sci. 2010;5:39. pmid: 20504357 doi: 10.1186/1748-5908-5-39
23. Verma VR, Sriram S, Saini A, Dash U. Barriers to effective health coverage in low-and middle-income countries: a systematic scoping review of literature. Journal of Health Management. 2025:09720634251332818. doi:10.1177/09720634251332818
24. Daumit GL, Stone EM, Kennedy-Hendricks A, Choksy S, Marsteller JA, McGinty EE. Care coordination and population health management strategies and challenges in a behavioral health home model. Med Care. 2019;57(1):79-84. pmid: 30439791 doi: 10.1097/MLR.0000000000001023
25. Spencer SA, Adipa FE, Baker T, Crawford AM, Dark P, Dula D, et al. A health systems approach to critical care delivery in low-resource settings: a narrative review. I Intensive Care Med. 2023;49(7):772-84. pmid: 37428213 doi: 10.1007/s00134-023-07136-2
26. Leach-Kemon K, Chou DP, Schneider MT, Tardif A, Dieleman JL, Brooks BP, et al. The global financial crisis has led to a slowdown in growth of funding to improve health in many developing countries. Health Aff (Millwood). 2012;31(1):228-35. pmid: 22174301 doi: 10.1377/hlthaff.2011.1154
27. Mohamed KS, Abasse KS, Abbas M, Sintali DN, Baig MMFA, Cote A. An overview of healthcare Systems in Comoros: the effects of two decades of political instability. Ann Glob Health. 2021;87(1):84. pmid: 34458108 doi: 10.5334/aogh.3100
28. Kumar S, Afifa U, Reddy S, Kumar A, Choudhary S, Kumar A, et al. Analysing health conditions and economic influence on healthcare infrastructure: A comparative analysis of India, China, Japan, and South Korea. J Family Med Prim Care. 2025;14(7):2729-38. pmid: 40814450 doi: 10.4103/jfmpc.jfmpc_1697_24
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
